Khoa học cảm xúc
Cảm xúc là gì: khác tâm trạng, cảm giác và tính khí thế nào
Cảm xúc là phản ứng ngắn khi ta thấy một chuyện quan trọng với mình. Tâm trạng kéo dài và mờ hơn, tính khí là xu hướng có từ nhỏ. Tách được bốn lớp này giúp hiể
Wiki · xuccam.com
Hiểu cảm xúc của mình, đọc được lòng người thân
Cẩm nang phổ thông về cảm xúc và trí tuệ cảm xúc: từng cảm xúc từ vui, giận, ghê tởm đến xấu hổ, ghen tị, tự hào, biết ơn; cảm xúc theo lứa tuổi, dạy con gọi tên và điều tiết cảm xúc, đọc nét mặt – giọng nói, đồng cảm, cảm xúc trong gia đình và nơi làm việc, khoa học cảm xúc phổ thông.
Mở app Xúc CảmNhìn nét mặt, nghe giọng, đáp lại thật dịu dàng›
Danh mục
Bài mới
Khoa học cảm xúc
Khoa học cảm xúc
Con người có bao nhiêu cảm xúc: Ekman, Plutchik và 27 nhóm cảm xúc
Ekman nói 6 cảm xúc cơ bản, Plutchik vẽ bánh xe 8 cảm xúc gốc, Cowen và Keltner (2017) tìm ra 27 nhóm chuyển dần sang nhau. Vì sao các con số chênh nhau đến vậy
Khoa học cảm xúc
Cảm xúc cơ bản hay cảm xúc kiến tạo: tranh luận Ekman và Barrett
Ekman cho rằng ta sinh ra đã có sẵn vài cảm xúc cơ bản; Lisa Feldman Barrett cho rằng não dựng cảm xúc từ cơ thể, hoàn cảnh và khái niệm. Tranh luận vẫn còn mở.
Khoa học cảm xúc
Não bộ và cảm xúc: vì sao não bò sát, hệ viền là cách nói đã cũ
Não không có trung tâm cảm xúc. Mô hình não ba tầng của MacLean với não bò sát và hệ viền đã lỗi thời; cảm xúc huy động cả mạng lưới vùng não cùng làm việc.
Khoa học cảm xúc
Hormone hạnh phúc: dopamine, serotonin, oxytocin, endorphin hiểu cho đúng
Không có hormone hạnh phúc. Dopamine gắn với động lực hơn khoái cảm, serotonin làm nhiều việc, oxytocin xịt mũi thiếu ổn định, endorphin không phải lý do duy nh
Khoa học cảm xúc
Cảm xúc và trí nhớ: vì sao chuyện vui buồn nhớ lâu hơn chuyện thường
Khi xúc động, noradrenaline và hạch hạnh nhân giúp hồi hải mã củng cố ký ức kỹ hơn. Nhưng nhớ lâu không có nghĩa là nhớ đúng: ký ức đèn chớp vẫn sai mà ta vẫn t
Khoa học cảm xúc
Bản đồ cảm xúc trên cơ thể: vì sao nóng mặt, thắt ngực, nặng bụng
Nghiên cứu của Nummenmaa (PNAS 2014) cho thấy giận và sợ dồn lên ngực, vui lan toàn thân, buồn làm tay chân rã rời. Cơ thể là một phần của cảm xúc, không chỉ ch
🧠 Khoa học cảm xúc
Xem cả 10 bài ›
Khoa học cảm xúc
Cảm xúc là gì: khác tâm trạng, cảm giác và tính khí thế nào
Cảm xúc là phản ứng ngắn khi ta thấy một chuyện quan trọng với mình. Tâm trạng kéo dài và mờ hơn, tính khí là xu hướng có từ nhỏ. Tách được bốn lớp này giúp hiể
Khoa học cảm xúc
Con người có bao nhiêu cảm xúc: Ekman, Plutchik và 27 nhóm cảm xúc
Ekman nói 6 cảm xúc cơ bản, Plutchik vẽ bánh xe 8 cảm xúc gốc, Cowen và Keltner (2017) tìm ra 27 nhóm chuyển dần sang nhau. Vì sao các con số chênh nhau đến vậy
Khoa học cảm xúc
Cảm xúc cơ bản hay cảm xúc kiến tạo: tranh luận Ekman và Barrett
Ekman cho rằng ta sinh ra đã có sẵn vài cảm xúc cơ bản; Lisa Feldman Barrett cho rằng não dựng cảm xúc từ cơ thể, hoàn cảnh và khái niệm. Tranh luận vẫn còn mở.
🎨 Từng cảm xúc quen thuộc
Xem cả 10 bài ›
Từng cảm xúc quen thuộc
Vui và hạnh phúc khác nhau thế nào: niềm vui chốc lát và sự hài lòng
Vui là cảm xúc ngắn có nguyên nhân cụ thể; hạnh phúc là hài lòng với cuộc sống cộng cảm xúc dễ chịu. Khoa học về tiền, thích nghi và cách chăm cả hai.
Từng cảm xúc quen thuộc
Giận là gì: cơn giận báo điều gì và khác hờn, oán, hận ra sao
Giận là tín hiệu báo một ranh giới bị vượt hay một điều mình coi trọng bị đe doạ. Phân biệt giận, hờn, oán, hận, phẫn nộ và đọc thông điệp của cơn giận.
Từng cảm xúc quen thuộc
Sợ bẩm sinh hay sợ học được: vì sao người ta sợ rắn, độ cao, người lạ
Con người không sinh ra đã sợ rắn hay độ cao, nhưng học sợ chúng rất nhanh. Thí nghiệm khỉ của Mineka, vách đá thị giác và ba con đường học sợ.
🫣 Cảm xúc xã hội
Xem cả 10 bài ›
Cảm xúc xã hội
Ngượng, thẹn, xấu hổ, nhục: bốn mức của cùng một cảm giác bị nhìn
Ngượng là lỡ một tình huống, thẹn là bị chú ý, xấu hổ là thấy mình có vấn đề, nhục là bị người khác hạ thấp. Phân biệt bốn mức và cách đáp lại từng mức.
Cảm xúc xã hội
Vì sao người ta đỏ mặt: cơ chế, lúc nào đỏ mặt và nó có ích gì
Đỏ mặt do thần kinh giao cảm làm mạch máu mặt giãn ra khi ta bị chú ý không mong muốn. Nó là lời xin lỗi không giả được, khác đỏ mặt do rượu hay bệnh da.
Cảm xúc xã hội
Áy náy và cắn rứt: khi cảm giác có lỗi giúp sửa sai và khi thành gánh nặng
Cảm giác có lỗi vừa phải giúp ta xin lỗi, sửa sai, giữ quan hệ. Nó thành gánh nặng khi kéo dài sau khi đã sửa, khi tự trách điều ngoài tầm tay hoặc bị lợi dụng.
🌱 Cảm xúc theo lứa tuổi
Xem cả 10 bài ›
Cảm xúc theo lứa tuổi
Trẻ sơ sinh cảm nhận gì: tiếng khóc, nụ cười đầu tiên và mốc năm đầu
Trẻ sơ sinh cảm nhận dễ chịu, khó chịu và báo bằng tiếng khóc; nụ cười xã hội đến khoảng 6–8 tuần, cười thành tiếng 3–4 tháng, sợ người lạ quanh 8–9 tháng.
Cảm xúc theo lứa tuổi
Sợ người lạ và khóc khi xa mẹ: lo âu chia ly ở trẻ 8–18 tháng tuổi
Trẻ 8–18 tháng sợ người lạ, khóc khi mẹ đi vì vừa biết phân biệt người quen và nhớ mẹ vẫn còn khi khuất mắt. Đây là mốc phát triển bình thường của gắn bó.
Cảm xúc theo lứa tuổi
Ăn vạ và sụp đổ cảm xúc (meltdown) khác nhau thế nào ở trẻ 2–5 tuổi
Ăn vạ thường có mục đích và trẻ còn chút kiểm soát; meltdown là quá tải, trẻ mất khả năng tự dừng. Phân biệt để biết lúc giữ giới hạn, lúc giảm kích thích.
🗣️ Dạy con hiểu cảm xúc
Xem cả 10 bài ›
Dạy con hiểu cảm xúc
Bốn kiểu cha mẹ trước cảm xúc của con theo nghiên cứu của John Gottman
Theo John Gottman, cha mẹ đáp lại cảm xúc của con theo bốn kiểu: gạt đi, chê trách, thả nổi và huấn luyện cảm xúc. Bài giúp nhận ra kiểu của mình và tác động lê
Dạy con hiểu cảm xúc
Huấn luyện cảm xúc: năm bước đáp lại khi con đang buồn, đang giận
Huấn luyện cảm xúc theo John Gottman gồm năm bước: nhận ra cảm xúc, coi đó là dịp gần con, lắng nghe, giúp con gọi tên, rồi đặt giới hạn và cùng con giải quyết.
Dạy con hiểu cảm xúc
Bánh xe cảm xúc, nhiệt kế cảm xúc: công cụ trực quan giúp con gọi tên
Bánh xe cảm xúc giúp trẻ tìm tên cảm xúc, nhiệt kế cảm xúc giúp đo độ mạnh. Bài nêu nguồn gốc, cách tự làm ở nhà theo tuổi và cách dùng để không thành bài kiểm
👀 Đọc nét mặt, cử chỉ, giọng nói
Xem cả 10 bài ›
Đọc nét mặt, cử chỉ, giọng nói
Trẻ học đọc nét mặt từ khi nào: thí nghiệm mặt lạnh và tham chiếu xã hội
Trẻ vài tháng đã phản ứng khi mẹ lạnh mặt, 9–12 tháng biết nhìn mặt cha mẹ để đoán an nguy; gọi đúng tên cảm xúc thì phải tới tuổi mẫu giáo, tiểu học.
Đọc nét mặt, cử chỉ, giọng nói
Nét mặt không đủ: vì sao phải đọc cảm xúc cùng bối cảnh
Cùng một gương mặt có thể là thắng hay thua, giận hay mệt. Thí nghiệm của Aviezer và tổng quan 2019 cho thấy đọc cảm xúc đúng hơn hẳn khi biết cả hoàn cảnh.
Đọc nét mặt, cử chỉ, giọng nói
Nghe giọng người thân qua điện thoại: nhận ra mệt, buồn, giấu chuyện
Người mệt, buồn thường nói chậm, trầm, ít lên xuống, câu ngắn dần. Nghe giọng bố mẹ ở xa, hãy so với giọng bình thường của họ và để ý điều họ không nói ra.
🤝 Đồng cảm
Xem cả 10 bài ›
Đồng cảm
Đồng cảm là gì: ba lớp đồng cảm cảm xúc, nhận thức và quan tâm
Đồng cảm là cảm và hiểu điều người khác trải qua từ phía họ. Có ba lớp: cảm theo, hiểu ra và muốn giúp — thiếu lớp nào cũng khiến người kia thấy chưa được hiểu.
Đồng cảm
Đồng cảm, thông cảm và thương hại khác nhau thế nào
Đồng cảm là đứng cạnh người kia, thông cảm là thấy tiếc cho họ từ phía mình, thương hại là nhìn từ trên xuống. Người nhận cảm thấy rất khác ở mỗi kiểu.
Đồng cảm
Trẻ bắt đầu biết đồng cảm từ khi nào: từ khóc lây đến dỗ bạn
Mầm đồng cảm có từ sơ sinh khi bé khóc theo bé khác; 1–2 tuổi trẻ bắt đầu dỗ người khác bằng đồ của mình, rồi dần hiểu người khác cảm khác mình.
🏡 Cảm xúc trong gia đình
Xem cả 10 bài ›
Cảm xúc trong gia đình
Lời mời kết nối giữa vợ chồng: chi tiết nhỏ trong nghiên cứu của Gottman
Lời mời kết nối là những câu nói, cái chạm nhỏ để mong người kia chú ý. Theo Gottman, cách vợ chồng đáp lại chúng mỗi ngày nói nhiều về độ bền hôn nhân.
Cảm xúc trong gia đình
Chiến tranh lạnh trong nhà: im lặng giận nhau làm gì với cả nhà
Chiến tranh lạnh là khi giận mà chỉ im lặng, tránh mặt nhiều ngày. Im lặng không làm nguội cơn giận mà biến nó thành căng thẳng ngầm cả nhà, kể cả trẻ, đều thấy
Cảm xúc trong gia đình
Cha mẹ cãi nhau trước mặt con: con cảm thấy gì và cách sửa lại
Trẻ nghe cha mẹ cãi nhau như một câu hỏi về an toàn. Điều gây hại là cãi gay gắt, kéo dài, không làm lành hay kéo con vào giữa; sửa lại sau đó rất quan trọng.
💼 Cảm xúc nơi làm việc
Xem cả 10 bài ›
Cảm xúc nơi làm việc
Lao động cảm xúc là gì: khi mỉm cười là một phần của công việc
Lao động cảm xúc là việc phải thể hiện cảm xúc theo yêu cầu công việc, như luôn mỉm cười với khách. Kiểu cười mà lòng không vui gây mệt hơn hẳn kiểu cảm thật.
Cảm xúc nơi làm việc
Khóc ở nơi làm việc: vì sao nước mắt đến và người khác nhìn thế nào
Khóc ở chỗ làm xảy ra thường hơn ta nghĩ, phần lớn vì bực, bất lực hay quá tải chứ không phải buồn. Người khác nhìn nhận tuỳ việc họ nghĩ nước mắt đến từ đâu.
Cảm xúc nơi làm việc
Góp ý cho đồng nghiệp mà không làm họ tổn thương: nghiên cứu và cách nói
Góp ý tốt nhắm vào việc cụ thể, nói riêng, và cho người nghe thấy mình tin họ làm tốt hơn được. Nghiên cứu cho thấy phản hồi nhắm vào cái tôi dễ phản tác dụng.
🎯 Trí tuệ cảm xúc & điều tiết
Xem cả 10 bài ›
Trí tuệ cảm xúc & điều tiết
Trí tuệ cảm xúc (EQ) là gì: từ Salovey – Mayer đến Daniel Goleman
Trí tuệ cảm xúc là khả năng nhận ra, hiểu, dùng và điều chỉnh cảm xúc. Salovey – Mayer coi đó là năng lực đo được; Goleman mở rộng thành mô hình hỗn hợp.
Trí tuệ cảm xúc & điều tiết
EQ có đo được không: MSCEIT, bảng tự đánh giá và trắc nghiệm trên mạng
EQ đo được ở mức tương đối: bài năng lực MSCEIT đo bạn làm được gì, bảng tự đánh giá đo bạn nghĩ mình thế nào. Trắc nghiệm EQ trên mạng không phải công cụ chẩn
Trí tuệ cảm xúc & điều tiết
EQ quan trọng hơn IQ: câu nói nổi tiếng và bằng chứng khoa học thật
Không có nghiên cứu nào cho thấy EQ quyết định 80% thành công. Phân tích tổng hợp cho thấy EQ giúp thêm một phần nhỏ cho học tập, công việc, sau khi đã tính IQ.